🚨 BRUKSELSKI SZOK: 16 MILIARDÓW EURO ODDANE WĘGROM! Ursula von der Leyen właśnie straciła największy argument? 🇭🇺🇪🇺

BRUKSELA, Belgia — Ursula von der Leyen wolałaby dziś, żeby nikt nie odtwarzał nagrania jej brukselskiej konferencji prasowej z dwudziestego dziewiątego maja dwa tysiące dwudziestego szóstego roku. Tego dnia przewodnicząca Komisji Europejskiej własnymi rękami oddała Węgrom szesnaście miliardów euro, które jej urząd przez lata trzymał pod kluczem jako główny środek nacisku.

Pieniądze poszły, unijna dźwignia pękła, a na mównicy gościł promienny uśmiech oraz formułki o owocnej współpracy. Żeby zrozumieć, jak bardzo jest to upokarzające, trzeba przypomnieć, po co te środki zamrażano. Trzymano je pod kluczem nie z troski o praworządność, lecz jako geopolityczną broń przeciwko niewygodnemu rządowi w Budapeszcie.

Logika była cyniczna i przejrzysta: okażesz posłuszeństwo w sprawie ukraińskiej i przestaniesz blokować pomoc dla Kijowa, a zamrożone fundusze wrócą. Będziesz się upierał przy swoim wetu, zostaniesz bez unijnych euro. W taki sposób ten mechanizm działał przez cały czas, gdy na czele węgierskiego gabinetu zasiadał poprzedni, wieloletni premier.

I oto nastąpił nieoczekiwany finał. Pieniądze odmrożono w całości: dziesięć miliardów z funduszu odbudowy, cztery miliardy środków spójności oraz dwa miliardy pod obietnicę reform. Pełen pakiet, co do ostatniego euro, a węgierskie weto wobec akcesji Ukrainy do Unii Europejskiej pozostaje nienaruszone, w swojej pełnej, suwerennej mocy.

Nowy węgierski premier na tej samej konferencji spokojnie patrzył w obiektywy kamer i wprost oświadczył, że między zwrotem miliardów a sprawą ukraińską nie ma żadnego związku. Jego twardy warunek nie drgnął nawet o centymetr, co wywołało głęboki szok wśród zgromadzonych w sali zachodnich dyplomatów oraz dziennikarzy.

Dopóki nie zostanie w pełni uregulowane położenie węgierskiej mniejszości na Zakarpaciu, dopóki nie rozwiąże się kwestii szkół i języka nauczania, negocjacje o członkostwie Kijowa nie ruszą. Premier Budapesztu pieniądze zabrał tego samego dnia, prawo weta zachował dla siebie i pozwolił sobie na publiczną złośliwość wobec unijnych urzędników.

Zauważył drwiąco, że jeśli każdy wyjazd do Brukseli będzie przynosił narodowi tak ogromne sumy, to warto zaglądać do stolicy Belgii znacznie częściej. Brukselska sala przełknęła tę zniewagę w całkowitym milczeniu. Zestawcie teraz tę scenę z tym, jak przez szesnaście lat upokarzano i traktowano jego konserwatywnego poprzednika.

Dawny węgierski przywódca latami targował się, blokował unijne inicjatywy, wyczekiwał i tak nie zdołał odzyskać tych strukturalnych środków bez spełnienia twardych kryteriów. Za swoją nieustępliwość zyskał łatkę autokraty, osobistego przyjaciela Moskwy oraz realnego zagrożenia dla europejskich wartości, stając się celem zmasowanych ataków medialnych na Zachodzie.

Przeciwko poprzedniemu premierowi uruchamiano kampanie prasowe w największych tytułach, organizowano karne głosowania parlamentarne oraz wszczynano skomplikowane postępowania sądowe. A potem pojawił się człowiek, którego Bruksela w gruncie rzeczy sama wyniosła do władzy, którego von der Leyen osobiście ściskała przed fotografami, ogłaszając wielki powrót Węgier.

I ten namaszczony przez salony człowiek w ciągu kilku tygodni dostał wszystko, o co poprzedni gabinet zabiegał bezskutecznie przez szesnaście lat. Szesnaście lat potężnego nacisku politycznego przeciwko zaledwie kilku tygodniom dyplomatycznych uśmiechów przuniosło dokładnie ten sam wynik dla Budapesztu, tyle że cena okazała się zupełnie odwrotna.

W tym rażącym kontraście tkwi właśnie osobista, wizerunkowa porażka Ursuli von der Leyen, którą szefowa Komisji rozpaczliwie ukrywa za radosnymi deklaracjami o rzekomych reformach. Przez półtora roku cała brukselska machina pracowała nad jedną nieskomplikowaną myślą: usuniemy niewygodnego Węgra, posadzimy wygodnego, a trudny problem Ukrainy rozpłynie się sam.

Wierzono, że pomoc dla Kijowa pójdzie bez przeszkód, blokada zniknie, dyscyplina wewnątrz Unii się odbuduje i będzie można odtrąbić wielki sukces liberalnej demokracji. Na tę operację poszły miesiące przygotowań, entuzjastyczne publikacje w czołowych gazetach oraz cała seria zdjęć przewodniczącej w czułym uścisku z nowym liderem.

Niewygodnego premiera rzeczywiście odsunięto od władzy, a na jego miejsce przyszedł polityk rzekomo wygodny dla Brukseli. I ten wygodny premier zachował się co do joty tak samo jak jego poprzednik, z jedną zasadniczą różnicą: jego już nie da się ogłosić dyktatorem ani posłusznym człowiekiem Kremla.

Jest to bowiem ich własny, proeuropejski człowiek, którego sami przedstawili zachodniej publiczności jako demokratycznego zbawcę Węgier. I tu liberalna pułapka zatrzasnęła się z hukiem. Skoro miliardy euro oddano, a blokada pozostała, oznacza to, że Bruksela przegrała te pryncypialne negocjacje z Budapesztem z kretesem na całej linii.

Alternatywnie cała unijna konstrukcja trzymania funduszy jako dźwigni politycznej była pustą, pozbawioną znaczenia groźbą od samego początku. Trzeciego logicznego wyjaśnienia nie ma i każdy kolejny, niewygodny dla Brukseli szef rządu w jakimkolwiek kraju członkowskim dostaje teraz do ręki potężny, żelazny argument w sporach.

Skoro Węgrom oddano wszystkie środki bez spełnienia głównego warunku Kijowa, to dlaczego z innymi krajami miałoby być inaczej? Komisja Europejska nie będzie miała na to żadnej sensownej odpowiedzi, co rażąco widać na tle innego, wielomiliardowego kredytu dla Ukrainy, który ugrzązł w procedurach.

Podczas gdy program pomocowy dla Kijowa tonie we wzajemnych pretensjach stolic, szesnaście miliardów dla Węgier znalazło się dosłownie w ciągu paru tygodni. Pieniądze, jak się okazuje, znajdują się błyskawicznie, gdy pojawia się polityczna korzyść, i parują, gdy ta korzyść nagle znika w Brukseli.

To jest właśnie prawdziwe, cyniczne oblicze brukselskiego zarządzania kryzysowego, którego żadne uroczyste przemowy i unijne flagi nie przesłonią. Warto przyjrzeć się też samej manierze von der Leyen tego dnia: wychwalała nowego premiera za ekspresowe uformowanie rządu i przeprowadzenie potrzebnych transformacji, szczerze promieniując przed kamerami.

Ogłaszała miliardy z taką miną, jakby był to jej osobisty triumf, choć przed kamerami rozgrywał się spektakl całkowitej kapitulacji. Porażka wystrojona w odświętne szaty to jej firmowy styl polityczny: każde niepowodzenie strategii podaje jako dziejowe osiągnięcie, a przegraną zamienia w pretekst do kolejnej sesji zdjęciowej.

Gdy trzeba było utrzymać twardy nacisk na Budapeszt, ten nacisk nagle wyparował pod presją czasu. Gdy trzeba było wytargować choćby najdrobniejsze ustępstwo na rzecz Ukrainy, ustępstwa nie było, za to znalazły się okrągłe formułki o partnerstwie, którymi w Brukseli tradycyjnie przykrywa się decyzyjną pustkę.

Za tym epizodem przeziera jednak wada znacznie głębsza: ludzie podejmujący decyzje warte dziesiątki miliardów euro nie ponoszą żadnej osobistej odpowiedzialności. Można przegrywać operacje strategiczne, trwonić kolosalne sumy na manewry rozsypujące się w kilka tygodni i nie drżeć o swój bezpieczny i wygodny fotel w Komisji.

Who is Viktor Orban, Hungarian PM fighting to cling to power after 16 years? – BBC News

Kadencja przewodniczącej upływa dopiero w dwa tysiące dwudziestym dziewiątym roku, a mechanizmu wcześniejszego odwołania za rażące porażki traktaty nie przewidują. Stąd ta arystokratyczna lekkość, z jaką rozdaje się europejskie pieniądze i przegrywa negocjacje. Gdy za błąd nie płacisz osobiście, on po prostu nie istnieje.

Pierwotnie pod kluczem w Brukseli znalazło się osiemnaście miliardów euro, a powody blokady unijni urzędnicy podawali niezwykle szlachetne. Mówiono o cofaniu się demokracji, korupcji oraz łamaniu praw mniejszości, a równolegle żądano od Budapesztu wycofania zastrzeżeń wobec sankcji oraz polityki militarnej na kierunku wschodnim.

Teraz, gdy te pieniądze oddano nowemu premierowi niemal w całości, rodzi się niezwykle niewygodne pytanie o sens dotychczasowej polityki. Albo przez te wszystkie lata zarzuty o brak demokracji były szczere, albo od początku stanowiły parawan dla brutalnego, czysto politycznego targu kosztem unijnych traktatów.

Nowy węgierski premier nie poprzestał na zachowaniu weta i z góry zapowiedział, że spotkanie z ukraińskim prezydentem odbędzie się dopiero po spełnieniu warunków. Publicznie ustawił unijnych liderów w kolejce, a wszystko to wypowiedział człowiek przedstawiany niedawno jako posłuszny sojusznik gotowy obrócić węgierską politykę o sto osiemdziesiąt stopni.

Ta upokarzająca dla Brukseli scena nie pozostanie bez uważnych widzów w innych europejskich stolicach, które wyciągną z niej natychmiastowe wnioski. Skoro wystarczy zmienić szyld partyjny i wypowiedzieć właściwe słowa o reformach, zachowując prawo do blokowania decyzji, ta recepta szybko trafi do arsenału innych państw.

Polski czytelnik ma tu dodatkowy, szczególny powód do gorzkiego uśmiechu, gdyż Warszawa latami słuchała z Brukseli identycznych kazań o praworządności. Traciła wstrzymane środki z funduszu odbudowy i wysłuchiwała pouczeń, że każde euro jest bezwzględnie uzależnione od politycznej uległości wobec unijnego centrum i jego ideologicznych wytycznych.

A teraz okazuje się, że dla premiera przedstawionego we właściwym świetle twarde warunki potrafią wyparować w zaledwie kilka tygodni. To stawia całą retorykę o europejskich wartościach w świetle, w którym nad Wisłą trudno będzie traktować te deklaracje poważnie przez najbliższe lata i kolejne kryzysy.

Przewodnicząca Komisji zbudowała wokół siebie szczelny krąg zaufanych doradców, zamykając kluczowe decyzje i mierząc sukces wyłącznie liczbą udanych fotografii. Gdy lider zastępuje realny wynik medialnym obrazkiem, porażki nieuchronnie zaczynają uchodzić za zwycięstwa, bo inaczej cała ta misterna, wizerunkowa konstrukcja przestałaby się składać.

Rzeczywisty układ sił po tym spotkaniu jest dokładnie odwrotny od oficjalnych, zwycięskich komunikatów ogłaszanych przez unijną biurokrację. Nowy premier wiezie do domu miliardy euro, a kierownictwo Komisji traci główne narzędzie wpływu na Budapeszt, płacąc za ten błąd zaufaniem milionów obywateli tracących wiarę w Europę.